آپگرید EIP-1559 یکی از مهمترین تغییرات در اقتصاد شبکه اتریوم بود که در سال 2021 اجرا شد و مدل کارمزدها را از یک «مزایده ساده» به یک سیستم دو بخشی + الگوریتمی تبدیل کرد. نتیجه این تغییر، شفافتر شدن هزینهها، کاهش نوسان کارمزد و ایجاد مکانیزم سوزاندن (Burn) در شبکه بود.
در ادامه ساختار کارمزد را بهصورت دقیق و مرحلهای بررسی میکنیم.
1. وضعیت قبل از EIP-1559 (برای درک بهتر)
قبل از این آپگرید، کارمزدها در اتریوم بر اساس مزایده اول-قیمت (First Price Auction) تعیین میشدند:
کاربر یک قیمت گس پیشنهاد میداد
ماینرها بالاترین پیشنهادها را انتخاب میکردند
کل کارمزد مستقیم به ماینر میرسید
مشکل اصلی:
کارمزدها غیرقابل پیشبینی بودند
کاربران مجبور بودند بیش از حد پرداخت کنند
جنگ قیمتی بین کاربران ایجاد میشد
2. ساختار جدید بعد از EIP-1559
بعد از این آپگرید، هر تراکنش شامل سه بخش اصلی کارمزد شد:
🔹 1. Base Fee (کارمزد پایه)
مقدار: توسط پروتکل تعیین میشود، نه کاربر
برای همه تراکنشهای یک بلاک یکسان است
بر اساس میزان شلوغی شبکه تغییر میکند
📌 نکته مهم:
اگر بلاک شلوغ باشد → Base Fee بالا میرود
اگر خلوت باشد → Base Fee کاهش مییابد
📌 سرنوشت این کارمزد:
کاملاً سوزانده میشود (Burn)
به ماینر/ولیدیتور نمیرسد
👉 این بخش مهمترین تغییر اقتصادی EIP-1559 است.
🔹 2. Priority Fee (Tip / انعام)
مبلغی است که کاربر خودش تعیین میکند
به ماینر/ولیدیتور پرداخت میشود
برای سریعتر وارد شدن تراکنش استفاده میشود
📌 مثال:
اگر شبکه شلوغ باشد، کاربر Tip بیشتری میدهد تا تراکنشش سریعتر تایید شود.
🔹 3. Max Fee (حداکثر کارمزد)
سقف کل مبلغی که کاربر حاضر است پرداخت کند
شامل:
Base Fee
Priority Fee
اگر Max Fee بیشتر از نیاز باشد:
اضافه پول به کاربر برمیگردد
3. فرمول واقعی کارمزد در EIP-1559
کارمزد نهایی تراکنش:
Total Fee = Gas Used × (Base Fee + Priority Fee)
اما نکته مهم:
Base Fee → سوزانده میشود 🔥
Priority Fee → به ماینر/ولیدیتور میرسد 💰
4. مکانیزم تنظیم Base Fee چگونه است؟
Base Fee کاملاً الگوریتمی است و بر اساس شلوغی شبکه تغییر میکند:
اگر بلاک قبلی بیش از 50٪ پر باشد → Base Fee ↑
اگر کمتر از 50٪ باشد → Base Fee ↓
این تغییرات معمولاً با سقف حدودی تا 12.5٪ در هر بلاک انجام میشود
👉 نتیجه:
قیمتها بهصورت نرم و قابل پیشبینی تنظیم میشوند.
5. نقش مهم “Variable Block Size”
بعد از EIP-1559:
بلاکها اندازه ثابت ندارند
میتوانند از حد معمول کوچکتر یا بزرگتر شوند
حالت کمتقاضا → بلاک کوچکتر
حالت شلوغ → بلاک بزرگتر
این ویژگی کمک میکند:
ازدحام شبکه کنترل شود
نوسان کارمزد کاهش یابد
6. تغییر مهم در اقتصاد اتریوم: سوزاندن کارمزدها
یکی از مهمترین اثرات:
🔥 سوزاندن Base Fee
هر تراکنش بخشی از ETH را از گردش خارج میکند
این کار باعث کاهش عرضه ETH میشود
📌 نتیجه اقتصادی:
فشار ضد تورمی (Deflationary Pressure)
تغییر در مدل درآمدی شبکه
7. تفاوت درآمد ماینر/ولیدیتور قبل و بعد
قبل از EIP-1559:
کل کارمزدها → ماینر
بعد از EIP-1559:
Base Fee → سوزانده میشود
Priority Fee → به ماینر/ولیدیتور میرسد
👉 یعنی درآمد مستقیم ماینرها کاهش یافت، اما ساختار عادلانهتر شد.
8. جمعبندی ساده
ساختار کارمزد اتریوم بعد از EIP-1559 اینطور است:
Base Fee → توسط شبکه تعیین میشود + سوزانده میشود
Priority Fee → پاداش ماینر/ولیدیتور
Max Fee → سقف پرداخت کاربر
نتیجه نهایی
EIP-1559 باعث شد اتریوم از یک بازار کارمزد پرنوسان به یک سیستم:
قابل پیشبینیتر
شفافتر
با فشار ضد تورمی
تبدیل شود.